-A A +A

Komende IVV Evenementen

Er zijn geen aanstaande activiteiten.

Op zoek naar een Volksdansbal in Vlaanderen of Brussel ?

Neem een kijkje op . Altijd op de hoogte blijven kan via Twitter: !

Bezoek ook even onze facebook-pagina: http://www.facebook.com/InstVlaVolk

Volkskunst 201409 - Verslag Gildenweekeinde

Weekeinde van 5 en 6 juli: Hoogdagen voor het Gildeleven

Het is weekeinde. Rotselaar en Werchter worden overspoeld door duizenden muziekfans. Ze komen van overal. De media staan er vol van. Elk nieuwsbericht op radio en TV spreekt erover. Rock Werchter is aan de gang.

Tijdens ditzelfde weekeinde beleven de oude gilden ook een hoogtepunt in hun werking. Maar wat een contrast! Hierover niets in de media! Geen woord! Geen klank! Geen beeld!

Er waren wel geen 60.000 toeschouwers voor de gilden, maar wel heel wat meer actieve deelnemers dan in Werchter. En allemaal vrijwilligers ’onbetaald’, ook een contrast.

Op zaterdag 5 juli werd tijdens de kasteelfeesten in het kasteel van prins Simon de Mérode in Westerlo het boek “Tradities in beweging in Vlaanderen en Zuid-Nederland” voorgesteld en de volgende dag ging in de Nederlands Limburgse gemeente Grevenbicht-Papenhoven het Oud Limburgs Schuttersfeest door. De eerste keer, in 1876, in het Vlaamse Kessenich, dan telkens in een andere gemeente. Daar wordt voor gekampt! Of anders gezegd: op zaterdag leerde ik de theorie van het gildeleven, en op zondag werd dat in de praktijk omgezet.

Beide projecten kwamen tot stand dank zij de samenwerking tussen verschillende verenigingen. Over de landgrenzen heen.

Stefaan Top stelde het boek voor, een uitgave van het Algemeen-Nederlands Verbond vzw. Het bevat de resultaten van de enquêtes die de Hoge Gilderaad der Kempen, de Hoge Gildenraad van Brabant, de Noord Brabantse Federatie van Schuttersgilden, Veldeke-Nederlands-Limburg en de Vlaamse Volkskunstbeweging in 2011 en 2012 hebben uitgevoerd.

Op zondag trokken 150 schuttersgilden door Grevenbicht-Papenhoven en schoten ze om de bronzen wisseltrofee - “D’n Um” - mee naar huis te nemen. ’n Um, wat is dat? ‘Um’ is afgeleid van de juichkreet van de glorieuze schutterij die het Oud-Limburgs Schuttersfeest wint: “Wae hebbe um!”

‘Tradities in beweging in Vlaanderen en Zuid-Nederland’ is een vervolg op ‘Gildetradities – Een verhaal van beleving en herbeleving’, een boek dat verleden jaar door LECA vzw (Landelijk Expertisecentrum voor Cultuur van Alledag) uitgegeven werd. Daarin zijn uitsluitend de resultaten van de enquêtes bij de Hoge Gilderaad der Kempen (40 gilden) en de Hoge Gildenraad van Brabant (4 gilden) in het lang en het breed besproken.

“Gilden bestaan al zeer lang”, vertelde prof. Top. “Ze hadden vaak tot doel de bescherming van ‘Outer, Heerdt en Troon’. Of in modern Nederlands: de kerk, de familie en het koningshuis. Was daar iets van te merken tijdens de praktijk op zondag?

Outer? Jazeker! De namen van de gilden verwijzen nog altijd naar heiligen die in een ver verleden centraal stonden in het volksgeloof. Een kleine greep uit de meest populaire namen: Sint-Sebastianus, Sint-Laurentius, Sint-Martinus, Sint-Hubertus, Sint-Jozef, int-Niklaas. Minder bekend zijn Gondolfus, Dyonisius, Salvius, Ansfried.

Heerd? Uit de enquête blijkt dat broederschap en verbondenheid nog altijd zeer hoog staan in het vaandel van de gilden. De familie is één van de steunpilaren hiervan. Maar dat sterke punt kan leiden tot problemen indien de rekrutering zich vooral tot de eigen familie beperkt.

Troon? Dit was een verrassing: het OLS staat onder de hoge bescherming van twee koningen: Willem-Alexander en Filip. Beiden staan ook, serieus en in vol ornaat, afgebeeld in het begin van het programmaboekje. Bij de opening op zondag werd op hun beider gezondheid gedronken. Dat glaasje schuimwijn dronk ik graag leeg. En wat stellen we ook vast: op de kaft van het nieuwe boek over het gildeleven stappen Willem-Alexander en Maxima, statig tussen rijen gildebroeders en gildezusters.

‘Tradities in beweging in Vlaanderen en Zuid-Nederland’ kwam onder leiding van prof Stefaan Top tot stand na een enquête van het Algemeen-Nederlands Verbond vzw. Deze organisatie wenste een beeld te geven van de tradities die leven in schuttersgilden, volkskunstverenigingen en groepen die opkomen voor de instandhouding van de regionale taal en cultuur, zoals de Limburgse vereniging Veldeke.

Welke tradities worden in Vlaanderen en zuidelijk Nederland beleefd, en in welke mate? Voor welke uitdagingen staat dit immateriële erfgoed vandaag? Wat merken de verenigingen daarvan en hoe gaan ze daarmee om?

Prof. Top vindt dat het moed vergde om deel te nemen aan de enquête. Zich vragen durven stellen over de eigen werking in verband met het in stand houden van tradities is niet gemakkelijk. Maar op langere termijn leidt het misschien tot een positievere houding tegenover het gildeleven. Spreken de jongeren immers niet over een fossilisering hiervan? Is dit terecht of onterecht? Wat was hiervan te merken tijdens de optocht op zondag?

Tijdens de optocht stapten heel wat jongeren mee. De reglementen van het gildeleven eisen dit ook. Elke schutterij dient vooraf gegaan te worden door een jongetje of een meisje met een groot bord, waarop de naam van de vereniging vermeld staat. Dit is de eerste taak die een jongere kan en moet uitvoeren in een schutterij. Zo hoopt men op een later lidmaatschap. Ook bij de muziekkorpsen stapten jonge mensen op. Maar bij de vaandrigs, schutters, officieren, soldaten en geweerdragers is het zoeken naar jonge mensen.

Bij sommige muziekkorpsen en geweerdragers stapten ook dames mee in de optocht. Een mooi voorbeeld van de verschillen en overeenkomsten inzake de actuele beleving van de tradities in de verschillende streken van Vlaanderen en zuidelijk Nederland. Prof. Top is er door gefascineerd. “De taak van de vrouw staat weer eens ter discussie. Het doet me weer denken aan mijn jonge jaren toen de vrouw, eens gehuwd, thuis moest blijven en haar job opzeggen.” Bij de schuttersgilden laait de discussie nog steeds op. In sommige streken is de vrouw volwaardig lid, kan ze deelnemen aan koningsschietingen, kan ze zelfs een bestuursfunctie aanvaarden. In andere streken is dat niet mogelijk. Delikaat! Of onbegrijpelijk?

Zag ik op zondag nog verschillen? De kledij bijvoorbeeld. Alnaargelang de streek of de federatie is ze opvallend rijkelijk, ofwel heel sober. Is dat vanwege de volksaard of de rijkdom van de streek? Wat het antwoord ook is, dank zij Josée Elst en prof. Top hebben Cécile en ikzelf op een aangename manier kennis kunnen maken met de aloude tradities van de hedendaagse schuttersgilden in Vlaanderen en zuidelijk Nederland.In theorie en praktijk. En daar horen natuurlijk de lekkere hapjes bij!

Ik heb er niets over gelezen in de krant, en niets ervan gezien op TV. Werchter was belangrijker, en dus de moeite waard voor de media.. We waren goed op tijd thuis om de terugkerende Rockfans voor te zijn. Twee uurtjes later zouden we ons huis niet meer kunnen bereikt hebben.

Welke gilde won ten slotte de bronzen “d’n Um”? Dreigende onweerswolken zetten rond 19 uur de competitie stop. Er moest gekaveld worden. Kavelen is het voortzetten van de schietwedstrijd. Indien op de reguliere OLS-dag geen winnaar uit de bus is gekomen, gaat de afvalrace (kavelen) het weekend erna verder totdat een winnaar overblijft. Sint-Urbanus uit het Midden-Limburgse dorp Maasniel werd op zondagmiddag massaal en feestelijk ontvangen. In de finale toonde Sint-Urbanus zich sterker dan Schutterij Sint Monulphus en Gondulphus uit Maasmechelen. Volgend jaar zal Maasniel, een deelgemeente van Roermond voor de allereerste keer het OLS mogen inrichten.

Johan Lambrechts

Gebouwd met

Drupal