-A A +A

Komende IVV Evenementen

Er zijn geen aanstaande activiteiten.

Op zoek naar een Volksdansbal in Vlaanderen of Brussel ?

Neem een kijkje op . Altijd op de hoogte blijven kan via Twitter: !

Bezoek ook even onze facebook-pagina: http://www.facebook.com/InstVlaVolk

Volkskunst 201506 - Editoriaal

(On)Beschermd

Het wordt steeds moeilijker om schatten te vinden in ons volkskunstlandschap. In welke mate zijn we aan bescherming toe?

In mei jl. mocht ik nog eens in de Eurostar het traject berijden dat ik beschreef in vorig editoriaal. Terugkomend van Londen viel mijn oog op een artikel over vissers in de haven van Marseille ">(1). In elke persoonlijke getuigenis weerklonk de zorg voor de continuïteit van het vissersberoep. Terzelfdertijd straalden de getuigenissen van liefde voor de zee en de visvangst.

Het exponentieel tempo waarmee waarden, gewoonten en zelfs beroepen uit de kijker geraken mag ons meer dan verontrusten. Meestal heeft het te maken met activiteiten op (te) kleine schaal, maar daarom historisch niet minder belangrijk voor het dagelijks bestaan. Wanneer noties over productie en aanvoer wegebben steekt individualisme de kop op. De mens-op-zichzelf wordt eenheid van denken en leven.

Volkskunstgroepen en gilden zullen het wel geweten hebben. Ze bestaan bij de gratie van mensen die niet het individu maar de groep als eenheid van denken vooropstellen. Deze mensen zijn de motoren van actieve cultuurbeoefening. Ze nemen steeds opnieuw de handschoen op. De strijd voor continuïteit vraagt bijzondere inspanningen, meestal zonder tastbare beloning. Vlotte overdracht van de ene generatie naar de andere stelt problemen.

Het aantal nog werkende volkskunstgroepen vermindert van jaar tot jaar. Logischerwijze lijdt ook cursuswerking daaronder. Van de acht dansdagen die Danspunt plande in 2014-2015 moesten er drie afgelast worden bij gebrek aan belangstelling. De nog werkende groepen richten hun pijlen op uiteenlopende doelstellingen. Ofwel gaat de aandacht naar het semi-professioneel uitwerken van nieuwe choreografieën, met voldoende Vlaamse eigenheid ">(2); ofwel wordt gekozen voor een respecteren van de traditie met instuderen van beschreven dansen; ofwel wordt ingezet op groepsdynamiek, waarbij Vlaamse volksdansen cement moeten vormen voor een huis waarin het goed is om wonen, zo goed, dat naar buiten treden bijkomstig wordt.

Danspunt ging ‘De Uitdaging’ aan op zaterdag 25 april jl. Ambassadeurs in diverse dansgenres mochten hun creativiteit de vrije loop laten onder leiding van artistiek coördinator Paul Coussement. Uiteenlopende dansvormen gaven ‘De Groote Oorlog’ gestalte, elk op hun manier. Folklore Ensemble Gelmel mocht de spits afbijten. Muzikaal ondersteund door Paul Van Düren en zijn muzikanten danste Gelmel onder leiding van Pit Ballin een stuk oorlogsgebeuren bij elkaar. Een lange stoet vluchtelingen trok over het podium. Op de krachtige continuïteit eigen aan Gelmel konden we wegmijmeren in de dramatiek van het verleden. Maar terzelfdertijd was het heden en de toekomst dichtbij. Gelmel toonde hoe Vlaamse Volkskunst in een gemengd dansprogramma zijn plaats verdient. Naast Gelmel traden ook nog aan: Oiterpe (Gent), Az-Art Dansschool (Gent), JesCom (Leuven), Urban Dance Floor (Geel), Dansschool S-pression (Meetjesland) en Danscompagnie Lune (Leuven). Deze groepen symboliseerden in moderne dansvormen de harteloosheid van oorlog en geweld. In Vlaanderen wordt nog flink wat afgedanst op meer dan behoorlijk niveau, zoveel was duidelijk. Danspunt blijft ondersteunend werken.

bloempje van ronde zonnedauw
Bloempje van Drosera rotundifolia L. of ronde zonnedauw.

Tijdens de daaropvolgende keurig georganiseerde receptie kon elkeen zijn of haar mening ventileren. De vraag ‘waarheen met de Vlaamse volksdans’ werd herhaaldelijk gesteld. Veel meningen, maar geen pasklaar antwoord. Daar moeten we het momenteel mee stellen. En wellicht ook het vertrouwen dat het waardevolle zich op een of andere manier zal blijven handhaven.

blaadjes van zonnedauw met tentakels
Blaadjes van zonnedauw met tentakeltjes. Insecten worden daarin vastgehouden en gedeeltelijk verteerd.

Wellicht kan de natuur ons enige inspiratie bezorgen. Ronde zonnedauw is een onooglijk plantje dat we hier en daar terugvinden aan de rand van heidevennen. Het gedijt goed op schrale vochtige afgeplagde heidegrond. De biotoop van zonnedauw is niet bepaald rijk aan voedende bestanddelen. Omdat de bodem arm is aan stikstof, voedt zonnedauw zich met insecten. De minuscule afgeronde blaadjes zijn voorzien van tentakeltjes met een bolvormig uiteinde. Voldoende zonlicht doet het geheel schitteren. Insecten komen op de kleurrijke verschijnig af. Bij het neerstrijken worden ze gevangen door het neerbuigen van de tentakels. Het sap dat vrijkomt uit de blaasjes helpt de eiwitten uit de gevangen insecten verteren tot heil van het voortbestaan van de plantjes. Wie zonnedauw wil gebruiken bij hoest, is aangewezen op een privé plantage. Het plantje is immers in de natuur volledig beschermd.

Groeien op onvruchtbare bodem, zich voeden met wat ad hoc gevangen kan worden en beschermd worden wegens het unieke karakter: is dat het lot aan Vlaamse volkskunst beschoren? Volkskunst kan niet teren op het commercieel circuit. We zitten duidelijk in de non-profit sector. Kunstmest onder de vorm van subsidies is aan Vlaamse Volkskunst niet (meer) besteed. Maar is dat alles ook niet een sterkte? Erkende en gesubsidieerde organisaties moeten ieder jaar iets van hun subsidies prijsgeven. Voorlopig gaat het nog niet over drastische besparingen. Maar het kan verkeren, en werken zonder subsidies is onmogelijk voor de professionele sector. Zolang er voldoende levende kernen van vrijwilligers blijven bestaan, met een gezonde spreiding, zal Vlaanderen blijven dansen op de tonen van schottisch-, wals-, mazurka- en polka-melodieën. Beleidsplannen ogen mooi, maar het is op de dansvloer dat we zullen overleven.

Inspiratie voor festivals, volksdanstreffen en volksdansevenementen vinden we via: .

Ik wens jullie alvast een vakantie vol dans en muziek !

Gert Laekeman

Voorzitter IVV


Conti P. Port Life. Eurostar Metropolitan Magazine 2015 May pp. 63-69.

Zie de bekroonde foto onder het thema ‘verleden’ van Folklore Ensemble Gelmel op: (geraadpleegd op 8 juni 2015)

Gebouwd met

Drupal