-A A +A

Komende IVV Evenementen

Er zijn geen aanstaande activiteiten.

Op zoek naar een Volksdansbal in Vlaanderen of Brussel ?

Neem een kijkje op . Altijd op de hoogte blijven kan via Twitter: !

Bezoek ook even onze facebook-pagina: http://www.facebook.com/InstVlaVolk

Volkskunst 201612 - Editoriaal

Vergeet-mij-nooitje

Het is wellicht een schrikwekkend beeld voorgoed vergeten te zijn. Meteen ook te beseffen dat wat we geweest zijn en wat we gedaan hebben in het niets kan verzinken. In welke mate kan actief bezig zijn met volkskunst de gedachte aan mensen levendig houden? Dit editoriaal gaat over anti-vergeet activiteiten.

Als ik dood ga, huil maar niet
ik ben niet echt dood moet je weten
het is maar een lichaam dat ik achterliet
dood ben ik pas als jij me bent vergeten.">(1)

Bram Vemeulen’s tekst wordt geregeld gebruikt op gedachtenisprentjes. De muziek wordt gedraaid tijdens afscheidsvieringen, zowel in kerken als in uitvaartcentra. Het geeft de intentie van de aanwezigen weer om de gedachte aan de overledene gaande te houden. Meestal slagen we erin om met foto’s, voorwerpen en geschriften een min of meer betrouwbaar beeld te construeren van wie niet meer tastbaar aanwezig is. Maar wat met de tweede en derde generatie? Geregeld verdwijnen persoonlijke archiefstukken in de ijver om een en ander grondig op te ruimen. In het beste geval stellen we ons de vraag wat belangrijk is en wat niet. We beseffen pas de waarde van persoonlijke documentatie wanneer we de geschiedenis willen reconstrueren. Onverwacht stoten we op verloren gewaande stukken die ons herinneren aan wat een persoon heeft betekend.

vergeet-mij-nietje - myosotis arvensis hill

Figuur 1: bloempjes van het middelste vergeet-mij-nietje of Myosotis arvensis Hill.

Het komt erop aan mekaar niet uit het oog te verliezen. Het doet denken aan het verhaal over het vergeet-mij-nietje (Figuur 1)">(2). Toen de mensen vooral oog hadden voor het mooie op aarde, werd de blauwe lucht jaloers en boos. De mensen moesten hém bewonderen en niet wat ze rondom zich zagen. Hij droeg donder en bliksem op om een vreselijk onweer te ontketenen en zoveel mogelijk te vernielen van wat de mensen heerlijk vonden. De vernieling was verschrikkelijk, zo verschrikkelijk, dat de blauwe lucht spijt kreeg. Hij liet een vergeet-mij-nietje bloeien om de relatie met de mensen toch enigszins te herstellen. Het blauw-gele bloempje weerspiegelde de hemel en de zon, klein maar prachtig in zijn eenvoud. Hoe klein de bloempjes van het vergeet-mij-nietje ook mogen wezen, zo’n bloempje vertegenwoordigt een universum op zichzelf zoals te zien is in Figuur 2.

myosotis arvensis onder muicroscoop

Figuur 2: stamper en meeldraden omringd door de bloemkroon in een bloem van het middelste vergeet-mij-nietje of Myosotis arvensis Hill (scanning elektronen microscopie: 2500x vergroot).

Het valt niet altijd mee om vergeet-mij-nietjes te ontdekken in de natuur. De bloempjes vallen te klein en bescheiden uit. Ze verstoppen zich tussen grotere grassen en bloemsoorten. En hoe zit het met het zoeken van vergeet-mij-nietjes in de wereld van de volkskunst? IVV werkt al sedert meer dan vijf jaar samen met KADOC">(3) voor het beheren van archieven. Binnen KADOC functioneert een databank ODIS. Deze databank ontstond in 2000 met steun van wetenschapsfondsen. Ze groeide ondertussen uit tot de grootste historische databank van Vlaanderen. ODIS wil gegevens over personen, organisaties en feiten contextualiseren door deze in relatie te brengen met mekaar. ODIS is een Oracle-databank met zeven onderling verbonden hoofdmodules en één ondersteunende module. De context overstijgt de nationale omgeving, door samenwerking op EU-niveau. We kunnen momenteel 43% van de ODIS-inhoud online raadplegen, dat wil zeggen ongeveer 90.000 steekkaarten. Vrijwilligers ontsluiten de archieven en ordenen extracten daaruit.

We kunnen ons de bedenking maken in welke mate dat werk (nog) nodig is. We beschikken toch over Wikipedia, waarin we allerlei gegevens kunnen vinden. The proof of the pudding is in the eating: laten we een concrete vergelijking maken tussen ODIS en Wikipedia. Nemen we bijvoorbeeld de figuur van Rika De Backer. Wij mogen Mevrouw De Backer beschouwen als de voorloper van de Minister-President van de Vlaamse Gemeenschap. Zij heeft bijzondere verdiensten in de ondersteuning van de Vlaamse Cultuur, waarbij ze terdege aandacht schonk aan volkskunst. Zowel Wikipedia als ODIS leveren nuttige gegevens bij ingeven van de naam als eenvoudige zoekterm. Het valt hierbij op dat in ODIS de gegevens systematischer zijn geordend in een vast kader. Wikipedia houdt het bij vertellende tekst en linking naar andere bronnen. Wanneer we op zoek gaan naar ‘Sus Geens’ komen we via google op de IVV-webstek terecht. ODIS geeft (nog) geen resultaten. Dat is begrijpelijk, want het archief van onze stichtende voorzitter wordt momenteel geïnventariseerd binnen KADOC.

odis publiciteit

Figuur 3: promotie voor ODIS (bron: KADOC).

Onze wereld telt zovele vergeet-mij-nietjes die volkskunst kleur gaven en geven. IVV zal in de toekomst nog actiever samenwerken met KADOC om ODIS mee te voeden en zo de volkskunstwereld op de kaart te zetten. Momenteel bestaat een inventaris van 13 archieven die door IVV bij KADOC in bewaring werden gegeven (Tabel 1). Binnenkort komen er nog twee bij">(4).

Collectie Renaat Van Craenenbroek (1937-2001)
Collectie Fik Van Velthoven (1914-1990)
Collectie Walter De Decker (1929-1994)
Collectie familie D’Haese
Collectie Renaat Van Overbeke
Collectie IVV
Collectie Yolanda Wils
Collectie Fred Engelen
Collectie Alfons Van der Linden
Collectie Wim en Katelijne D’Hollander
Collectie Felix Proost
Collectie Etienne Vankeirsbilck
Collectie Marc De Maertelaere

Tabel 1: overzicht van de reeds geïnventariseerde archieven

De beschrijving van de inhoud van deze archieven beslaat 115 pagina’s. Door ze onder te brengen in het KADOC, kunnen ze ook ontsloten worden voor raadpleging. ODIS betrekken bij het ontsluiten van de hierboven vernoemde archieven biedt nog meer mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek. Op die manier worden vergeet-mij-nietjes, vergeet-mij-nooitjes.

Wanneer dit editoriaal verschijnt, is 2016 afgerond. IVV blijft ook in 2017 paraat om volkskunst mee levend te houden. Wij danken elkeen die een stuk van zichzelf gaf en geeft om dat aspect van onze rijke Vlaamse cultuur tot een werkwoord te maken. Wij wensen langs deze weg aan elkeen een voorspoedige reis in het jaar dat aanbreekt en de dragende nabijheid van fijne mensen wanneer de avond valt.

Gert Laekeman
Voorzitter IVV


(geraadpleegd op 4 december 2016)

arvensis-akkervergeet-mij-nietje (geraadpleegd op 4 december 2016)

: KU Leuven documentatie- en onderzoekscentrum voor religie, cultuur en samenleving (geraadpleegd op 4 december 2016).

Het gaat meer bepaald over het archief van F.H. Geens en R. Van Overbeke, geïnventariseerd door Hugo Bulterijst.

 

Gebouwd met

Drupal