fbpx Volkskunst 202003 - Editoriaal | www.instituutvlaamsevolkskunst.be
-A A +A

Op zoek naar een Volksdansbal in Vlaanderen of Brussel ?

Neem een kijkje op . Altijd op de hoogte blijven kan via Twitter: !

Bezoek ook even onze facebook-pagina: http://www.facebook.com/InstVlaVolk

Volkskunst 202003 - Editoriaal

Schouderklopje

Een internationaal team onderzoekers, onder wie geologen van de Vrije Universiteit Brussel, heeft bijkomend bewijs gevonden voor de theorie dat de dinosauriërs 66 miljoen jaar geleden (nvdr. of was het 65 miljoen jaar?) werden uitgeroeid door een meteorietinslag(1). Wat leren we uit deze gebeurtenis?

We kunnen ons moeilijk inbeelden dat de aarde al meer dan 66 miljoen jaar bestaat. Wat is er in die periode zoal gebeurd? Het cijfer alleen al zou enig relativeringsvermogen moeten creëren. De impact van de 12 km grote meteoriet had naar schatting de kracht van 10 miljard atoombommen uit de Tweede Wereldoorlog. De daaropvolgende verontreiniging van de atmosfeer met afscherming van het zonlicht kostte alle dieren van meer dan 5 kg het leven. Dichter bij onze tijd, maar toch nog meer dan 2,5 miljoen jaar geleden was de aarde een tropisch paradijs met een volledig ijsvrij Groenland(2). Beetje bij beetje leren we over het verleden. In afwachting blijven we feiten en toestanden beschouwen als voor het eerst gebeurend, terwijl dat waarschijnlijk niet zo is.

Alleen al om tot die vaststelling te komen is archiefwerk bijzonder interessant. Bij het ingeven van archiefstukken in KADOC(3) vond ik een artikel met als titel: Verenigingen op zoek naar een nieuwe identiteit. Het bevatte de neerslag van een interview met Dr. Luc Dekeyser over zijn doctoraatswerk uit 1991(4). Het interview bewijst dat dezelfde bekommernissen al langer leven dan vandaag. Het artikel begint met de vragen zoals: verkeert het verenigingsleven in crisis? Is het vormingswerk in verenigingsverband op sterven na dood? Luc Dekeyser beschouwt de evolutie naar een informatiesamenleving als een belangrijke ontwikkeling. Hij bedoelde een samenleving waarin informatie en vorming moeilijk beheersbaar wordt. Ideaalbeelden verdwijnen en maken plaats voor een vrije zoektocht naar ideale situaties. Verenigingen hebben volgens Dekeyser de taak hun leden te wijzen op een veranderende samenleving en de manier waarop kan ingespeeld worden op die veranderingen. Zijn onderzoek resulteerde in vier krachtlijnen voor verenigingen die vorming opnemen in hun missie.

Ten eerste: maatschappelijke activering. Het gaat over volkskunst die voldoende toegankelijk moet zijn in de huidige maatschappij. Welke structuren en organisaties bieden opportuniteiten voor samenwerking? Welke jeugd- of seniorenwerking biedt mogelijkheden?

Ten tweede: educatie. Welke vaardigheden en kennis kunnen dienstig zijn in onze samenleving. Wat leert het verleden over de toekomst? Zowel het aspect ‘volks’ als het aspect ‘kunst’ komen in aanmerking. Wals, schottisch, polka en mazurka zijn minstens 150 jaar jong. Internationale contacten leren ons hoe onze eigen rijke Vlaamse cultuur geïnspireerd werd door andere Europese culturen en vice versa. Schilderijen in aantrekkelijke en met veel publiciteit aangekondigde tentoonstellingen geven ons inzicht in evolutie van kledij en kunnen inspirerend werken (cfr. Pi-kant). Inzicht ook in wat we doen en waarvoor we staan: zonder meer kapitale elementen.

Ten derde: animatie. Een mooi voorbeeld kunnen creaties zijn van dansen die, gebruik makend van traditionele danspassen en –vormen, met toegankelijke en vlotte muzikale ondersteuning volksdansen, aantrekkelijk maken of houden. Recreatie heeft een belangrijke functie in de groepswerking. De boog mag niet altijd gespannen staan. Het blijft een opgave om een brede instroom te combineren met kwaliteit. Luc Dekeyser breekt in dat verband een lans voor het veelzijdig projectmatig werken. Veelzijdigheid en streven naar duidelijke afgelijnde eindpunten en doelstellingen zijn troeven om aan ledenwerving te doen. Mogelijkerwijze ontstaat er een gezonde interactie tussen subgroepen die convergeert in gezamenlijke erkenningspunten.

Ten vierde: dienstverlening. Ten dienste stellen van mensen en mogelijkheden moet ons vrijwaren van centripetaal eenrichtingsverkeer. Een driekoningencampagne in woonzorgcentra of animatie voor mensen met een beperking zijn voorbeelden waarmee kennis en kunde ten dienste gesteld worden van de gemeenschap. Een volksdansmoment vóór een les wiskunde of biologie? Een interessant idee dat al werkelijkheid is in een Steinerschool(5) in Gent.

En wat leert de geschiedenis ons over de corona-perikelen? Er is mogelijk een parallellisme te trekken met de pest epidemieën uit de Middeleeuwen. Medisch-historicus Bob Van Hee schetst de gelijkenis. Het coronavirus brak uit in China en kwam via Italië Europa binnen. Dat is precies dezelfde weg die de pest in de Middeleeuwen volgde. Waarschijnlijk ging de pest aan land in Messina op Sicilië, en trok de ziekte daarna via Napels noordwaarts. Bronnen uit de 14e eeuw maken melding van een zijderoutevloot waarvan de bemanning ziek aanmeerde in Messina in het jaar 1346(6).


Bladeren van Ginkgo biloba L. of Japanse tempelboom (bron: G. Verhelst. Groot handboek geneeskrachtige planten 4de druk p.273: H. Degraen voor BIONAL).

We eindigen met een voorbeeld uit het plantenrijk. Fossielen bewijzen ons dat de ons welbekende Ginkgo biloba L. wijdverspreid was in Europa vóór de laatste ijstijd. De boom is zo’n 280 miljoen jaar geleden ontstaan(7). In Europa is hij tijdelijk verdwenen tijdens de ijstijd, maar nu weer volop aanwezig. Ginkgo biloba wordt ook Japanse tempelboom genoemd. In Hiroshima begonnen diverse ginkgo’s al enkele weken na het droppen van de atoombom opnieuw bladeren te maken(8). Ginkgo biloba wordt ook geheugenboom genoemd, omdat extracten van bladeren gebruikt worden tegen vergetelheid.

Laten we de geschiedenis niet vergeten. Alvast een Corona-schouderklopje aan al onze lezers.

Gert Laekeman
Voorzitter IVV


(1) Belga. Het Laatste Nieuws, 9 september 2019. (2) Van De Sype Koen. Het Laatste Nieuws 12 december 2016. (3) KADOC. Documentatie- en Onderzoekscentrum voor Religie, Cultuur en Samenleving aan de KULeuven. (4) Dekeyser Luc. Verenigingen op zoek naar nieuwe identiteit. CSKW Kultuur-Genoten 1991; 20(2): pp. 3-8. (5) Claudia Verplanke-Waas. Dansen voor de les begint. Danst 2019; nr.3: pp. 15-16. (6) : geraadpleegd op 8 maart 2020. (7) geraadpleegd op 8 maart 2020. (8) geraadpleegd op 8 maart 2020.

Gebouwd met

Drupal