fbpx Volkskunst 202103 - Editoriaal | www.instituutvlaamsevolkskunst.be
-A A +A

Op zoek naar een Volksdansbal in Vlaanderen of Brussel ?

Neem een kijkje op . Altijd op de hoogte blijven kan via Twitter: !

Bezoek ook even onze facebook-pagina: http://www.facebook.com/InstVlaVolk

Volkskunst 202103 - Editoriaal

Hoelang nog?

We willen er niet over spreken, maar we kunnen er niet over zwijgen. Een maand geleden schreef ik dit editoriaal. Nog steeds blijft de bekommernis om COVID. We beschikken nu over het vaccin van Johnson & Johnson. Mei en juni worden topvaccinatiemaanden. En zullen we, eens gevaccineerd eindelijk terug samen mogen dansen? Een reflectie is op zijn plaats.

Hoelang nog? Wie Latijn en Grieks studeerde, zal bij deze woorden spontaan terugdenken aan de woorden van Cicero, de geboren politicus-redenaar, die in 63 vóór Christus, verrader Catilina de mantel uitveegde in de Romeinse Senaat: Quousque tanden abutere, Catilina, patientia nostra? Hoelang nog Catilina zal je ons geduld op de proef stellen? We zouden op dezelfde manier als Cicero in opperste onvrede onze woede kunnen richten tot het beestje met de naam SARS Cov 2. Alleen: dat beestje is niet zo grijpbaar als de samenzweerder Catilina. Onze woede verdampt en ’t is al verloren moeite.

We weten ondertussen heel duidelijk wat we nu al een jaar lang moeten missen. Samen dansen lijkt tot een ver verleden te behoren. En afstand voedt het verlangen, wanneer de liefde bij het scheiden reëel was. Blijken van liefde zien we geregeld opduiken. In het voorjaar van 2020 hadden we experimenten met de solodans ‘En al wie daar niet over en kan’. ‘Jerusalema’ kon ook tal van niet-reguliere volksdansers bekoren, zelfs een menigte professionele zorgverstrekkers op het binnenplein van het ziekenhuis. Sommige volkskunstgroepen organiseren geregeld tele-ontmoetingen of reële wandelingen om mekaar op veilige afstand te blijven ontmoeten. ‘Marc’s Horlepiepke’ ging op 10 februari jongstleden viraal: een leuke intense variatie op de ons bekende Horlepiep">(1). ‘Dansen in de kerk?’ is een uitvoering op orgel van het ‘Klompenliedeke’">(2), te beluisteren via de IVV-website">(3). Maar toegegeven, niets zo heerlijk als harmonieus met elkaar dansen in groepsverband.

In de jongste nieuwsbrief van de Vlaamse Unesco Commissie lezen we dat UNESCO ‘Muziekkunst van het jachthoornblazen op Franse hoorn’ opgenomen heeft op de representatieve lijst van het immaterieel cultureel erfgoed van de mensheid">(4). Het dossier werd gezamenlijk ingediend door Frankrijk, Italië, Luxemburg en België. De Benelux Jachthoorn Federatie verleende haar steun aan de kandidatuur. Het Centrum voor Muziek- en Podiumerfgoed (CEMPER) begeleidde het dossier. Jachthoornblazers zien en horen we bijvoorbeeld tijdens Sint-Hubertus vieringen. Het Internationaal Comité voor Immaterieel Erfgoed sprak zijn waardering uit over de borgingsacties in het dossier. Er worden opleidingen gegeven, er is gelegenheid om stages te volgen, ensembles treden op en voeren competitie op internationaal niveau. Borging of ‘safeguarding’ staat hoog aangeschreven bij UNESCO. De terminologie verwijst naar actief beoefenen, in tegenstelling tot bewaren zonder meer.

Mooi van de jachthoornblazers, maar de heersende onzekerheid maakt ons bij tijden onrustig. Volgens Maurice Gilliams schenkt onrust vleugels aan de verbeelding">(5). Laten we onze gedachten maar eens de vrije loop. Nu we zo sterk het volksdansen missen, moeten we in staat zijn om te definiëren wat we missen en wat volksdans voor ons betekent. In hoeverre kan dat ons helpen om ook volksdans op de representatieve lijst van het immaterieel cultureel erfgoed van de mensheid te krijgen? Dat is zonder meer een goede gedachte, zou Godfried Bomans zeggen. Er is wel meer nodig dan een goede gedachte. Houden we het bij Vlaamse volksdans, of nog smaller een bepaald type Vlaamse volksdans, of zelfs één volksdans? Hoe rijk ons repertoire aan Vlaamse volksdansen ook is, het zal misschien niet volstaan om op wereldniveau erkenning te krijgen. We moeten bovendien een plausibele definitie vinden van Vlaamse volksdans, wetende dat onze dansen zich kenmerken door buitenlandse invloeden. Wanneer we ons laten inspireren door de jachthoornblazers, kunnen we maar beter partners zoeken in Europa. Er zullen alvast meer volksdansers zijn dan jachthoornblazers. Groepswerking, geregeld (be)oefenen, opleiding, studiemateriaal, stages, optredens, internationale manifestaties: we hebben het allemaal in huis om te bewijzen dat we aan borging doen. Een aanspreekpunt is wel nodig. Wellicht kan de Europeade inspirerend werken?

Narcissus pseudonarcissus L. – wilde narcis of paasbloem

Goede en mooie gedachten in een tijd van onthouding helpen om volkskunstgroepen terug op de dansvloer en het podium te zetten. De weg van de geleidelijkheid zal ook onze volksdanswereld kenmerken. Traag, maar gestaag, net zoals de natuur het niet kan laten om ieder jaar haar ronde te rijden, na een periode van schijnbare rust. De klassieke Narcissus pseudonarcissus">(6), in de volksmond paaslelie, stond begin maart al te bloeien. Dit zou niet mogelijk zijn zonder de ondergrondse bol, waaruit bladeren en bloemen de kracht putten. De bol bevat bovendien galantamine, een stof die de hersenen voedt en zelfs als geneesmiddel bij dementie wordt gebruikt. Laten we mekaar aanmoedigen om te putten uit onze reserves teneinde overtuigend te bloeien. Wij doen er in dit tijdschrift alvast een eierdans bovenop. We wensen alle leden van de brede volkskunstgemeenschap een zalig feest van de verrijzenis: we rollen de grafsteen weg, al dansend op weg naar het licht!

Gert Laekeman
Voorzitter IVV


(1) VVKB: tip van het Danscollege Marc’s Horlepiepke: Danscollege | Groepen | Facebook.

(2) Klompenliedeke. Volkskunst 2020; 44 (4): 7-9.

(3) IVV: geraadpleegd op 1 maart 2021.

(4) UNESCO: geraadpleegd op 3 maart 2021.

(5) Wikipedia: geraadpleegd op 1 maart 2021.

(6) Bioweb KULeuven: geraadpleegd op 3 maart 2021.

Taxonomy upgrade extras: 

Gebouwd met

Drupal